Home / Coachen en coaches / Sjoerd Marijne: 'Ik hou graag controle, maar loslaten is beter'
Sjoerd Marijne: 'Ik hou graag controle, maar loslaten is beter'
15 november 2014

Hij is coach geworden van de regerend wereld- en olympisch kampioen. Valt er nog iets te verbeteren? Natuurlijk, zegt Sjoerd Marijne. Zijn hockeysters zijn gretig genoeg.

 

Robèrt Misset Volkskrant

 

 

Sjoerd Marijne lijkt als nieuwe bondscoach van de hockeysters alleen te kunnen verliezen met de regerend wereld- en olympisch kampioen. 'Die gedachte heb ik snel naast me neergelegd, anders word ik knettergek. Ik neem het beste hockeyteam ter wereld over, het is een uitdaging om die ploeg nog beter te maken. En gelukkig valt er over twee weken bij de Champions Trophy in Argentinië en in 2015 op het EK in Engeland wel degelijk iets te winnen voor het Nederlands team.'

Hij is net terug uit Rio de Janeiro, waar de Nederlandse coaches onder leiding van chef de mission Maurits Hendriks het decor voor de Spelen van 2016 verkenden. Hockey zal een bijnummer zijn in Brazilië, maar Marijne liet zich inspireren door gelauwerde collega's.

In juni was hij met zijn jeugdliefde Den Bosch bijna gedegradeerd uit de hoofdklasse. Aanvoerder Maartje Paumen van het Nederlands team dacht ook niet meteen aan de coach van de mannen van Jong Oranje als opvolger van succestrainer Max Caldas.

 

Geforceerd bewijzen

Ga je vooral niet geforceerd bewijzen, hield Marijne (40) zichzelf voor. 'Ik ben niet van de metaforen. Maar je kunt een bestaand huis helemaal strippen, omdat je het niks vindt. Je kunt je na de verhuizing ook beperken tot een lik verf. Ik kwam in een woning die door Caldas keurig was afgebouwd. Het zou vreemd zijn er meteen mijn huis van te maken. Ik kijk wel waar we ons spel kunnen verfijnen en perfectioneren. En daarbij heb ik de speelsters betrokken.'

Al bij de eerste training in het Wagenerstadion merkte Marijne dat de hockeysters ook na de wereldtitel in Den Haag niet waren verzadigd. 'De meiden zeiden meteen: 'Sjoerd, we gaan toch wel met het sterkste team naar Argentinië?' Ze benaderen de Champions Trophy niet als een oefentoernooi. Het zegt veel over deze groep. Die beleving hebben ze de laatste jaren onder Caldas opgebouwd, aan mij de taak om het vast te houden.

'Jong of oud, bij ons is het motto dat de lat telkens hoger moet worden gelegd. Mannen moest ik voor onderlinge partijtjes uitdagen door de winnaar te belonen. Dus zei ik tegen de vrouwen: wat zetten we erop? Ze keken me raar aan en antwoordden: laat ons nou maar spelen. Ze vlogen erin! Die meiden hebben geen extra stimulans nodig.'

 

Verbeteren

'De hockeysters werden wereldkampioen in eigen land, mooier kan het niet. De kunst is nu om het WK achter ons te laten. Wij hebben niemand om naar op te kijken, andere landen kijken tegen ons op. Maar om nummer één te blijven, moeten we ons verbeteren. De staf analyseert elke wedstrijd in de hoofdklasse op video en confronteert de speelsters met de beelden. Ik zie alles.'

Lidewij Welten, Naomi van As, Ellen Hoog, Maartje Paumen en Eva de Goede kunnen in 2016 op de Spelen van Rio een derde gouden medaille winnen, na de titels in Peking en Londen. Marijne: 'Drie keer goud in een teamsport zou een unieke prestatie zijn, dat is hun drive. Die meiden weten dat ze in Rio beter moeten zijn dan in Londen. Ze kunnen niet stilzitten, de concurrentie in Nederland is moordend. De jongeren komen er alweer aan.'

Marijne zocht nieuwe prikkels voor de trainingen met het Nederlandse team en vond die in de tennissport. Als kind droomde Marijne van een bestaan als prof. Hij haalde als CIOS-student de diploma's tennistrainer A en B. Toen Marijne besefte dat hij als tennisser niet de top zou halen, richtte hij zich volledig op het hockey. Als speler werd Marijne kampioen met Den Bosch en won hij de Europa Cup.

 

Tennis

De hockeycoach Marijne grijpt nog steeds terug op patronen uit het tennis. Zoals de lichtvoetige Roger Federer over een baan danst, wil Marijne zijn speelsters zien demarreren op het veld. 'Ik vind het voetenwerk in het tennis fascinerend. Ze zijn bijzonder snel op de eerste meters. Hockeykeepers maken een split step, dat is een tennisbeweging. Federer is ook het voorbeeld van de topsporter die altijd streeft naar perfectie en in zichzelf blijft investeren.'


Marijne wijst de hockeysters op de uitstraling van de tennisser. 'Vroeger gooide Federer met zijn rackets, nu laat hij zich niet meer uit zijn evenwicht brengen. Die onverstoorbaarheid is een belangrijk thema in mijn aanpak.'

Leer als coach van andere sporten, zegt Marijne. 'Ik geloof in specifieke en dynamische krachttraining. Wat heeft een hockeyer nodig? Ook op dit terrein haal ik mijn kennis uit het tennis. Een brede en te gespierde tennisser verliest zijn beweeglijkheid, ook de hockeyer moet telkens zijn balans vinden.'

Bij het toepassen van innovaties werd Marijne mede gevormd door zijn voormalige teamgenoot Marc Lammers. 'Ik heb veel aan Marc te danken, hij ziet altijd kansen. Hij inspireert zijn omgeving. Ik voel me autodidact, ik kijk graag naar andere coaches en filter de dingen die bij me passen.'

 

Luchtmobiele brigade

Wie niet het beste uit zichzelf wil halen, vindt Marijne tegenover zich

Als coach van Jong Oranje liet Marijne zijn selectie drillen door officieren van de Luchtmobiele Brigade. 'De spelers moesten beseffen dat ze meer aankonden dan ze dachten. Ik vond het belangrijk om die jongens grenzen te laten verleggen. Ze moesten bijvoorbeeld loodzware gereedschapskisten dragen, die in hun handen sneden. Ze moesten die koffers dus zo snel mogelijk aan elkaar overgeven. Niemand kon verzaken, want dan moest de ander meer tillen.

'De spelers dienden hun pijn opzij te zetten. Het kwam aan op mentaliteit en daarvoor werden ze later beloond met de Europese titel. Enkele jongens hadden die sessies met de landmacht meegemaakt. Zij zeiden tijdens de finale tegen Duitsland tegen elkaar: het gaat ons niet gebeuren dat het team uit elkaar valt.'

Marijne hoefde vrouwelijke internationals als Willemijn Bos, die hij vroeger bij Jong Oranje begeleidde, slechts te herinneren aan de teambuilding voor het WK in 2009. 'Ze moesten over een hoog klimrek en één speelster zat er nog op. Niemand keek achterom. Als ik er maar overheen ben, was de gedachte. In een team wil je die instelling juist vermijden. Ik moest lachen. De meiden waren boos dat de staf niet had meegedaan. Ik legde ze uit dat zij in het veld staan en wij aan de zijlijn. Ze moesten het zelf doen.'

Wie niet het beste uit zichzelf wil halen, vindt Marijne tegenover zich. 'Dan raak ik gefrustreerd. Ik leerde dat er maar een het meeste kan willen. Wanneer dat de coach is, zit het niet goed. Het moet andersom zijn. De sporter moet zijn ambities volgen.'

 

Te nadrukkelijk sturen

Het is de valkuil van de gedreven Marijne geweest. Als clubcoach wilde hij te nadrukkelijk sturen. Zijn spelers een kant opduwen, waar een onzichtbare hand soms meer effect zou hebben gehad. Met de hulp van een personal coach leerde Marijne zijn teams los te laten.

Bij Amsterdam fungeerde een sportpsycholoog als zijn gids, bij Oranje Zwart was oud-tafeltennisser Bob Potton als specialist in Neuro Linguïstisch Programmeren zijn klankbord. En bij Den Bosch hield Marijne sessies met een coach, die in het bedrijfsleven trainingen voor managers verzorgde. 'Ze boden me verschillende invalshoeken en het was soms confronterend. Eerst dacht ik: wat klets je nou?

'Later moest ik toegeven dat die personal coach gelijk had. Ik ben erop gewezen dat ik vanwege mijn enorme passie minder ruimte liet voor anderen. Dacht ik een goed en open gesprek te hebben gevoerd met een speelster, bleek zij het als pittig te hebben ervaren. Ik heb graag de controle, maar loslaten is beter.'

Marijne noemt het derde seizoen bij Amsterdam (2009-2010) cruciaal voor zijn ontwikkeling als coach. De ploeg haalde de finale van de play-offs niet en miste tevens de eindstrijd van de Europa Cup. Bij de strijd om het brons liep Marijne tijdens de rust woedend de kleedkamer uit. En sloeg de deur ook letterlijk met een klap achter zich dicht.

 

Emotioneel mens

'Ik verloochende mezelf door een andere coach te zijn dan ik was. Ik was in 2009 met de meisjes van Jong Oranje wereldkampioen geworden, met Amsterdam hadden we twee keer de finale van de play-offs verloren van Bloemendaal. Ik besloot dat ik mezelf anders moest opstellen bij Amsterdam. Maar een club is niet te vergelijken met een nationale ploeg. Het werkte averechts.'


In zijn woning in Rosmalen vertelt Marijne dat hij de harmonie heeft hervonden. Hij is vader van vier kinderen, waarvan twee uit zijn eerste huwelijk. 'Dat loopt nu prima, ik heb goed contact met mijn eerste vrouw. Maar vijf jaar geleden had ik het zwaar. Mijn vader kreeg een hersenbloeding. Ook mijn ouders zijn gescheiden en mijn vader is mijn grootste vriend. Gelukkig is hij helemaal hersteld. Ik ben emotioneel, tijdens die uitbarsting bij Amsterdam kwam alles bij elkaar.

'Toen ik bij het Spaanse team assistent was van Maurits Hendriks, zei hij: elke coach loopt een keer tegen de lamp. Maar ik niet, dacht ik nog. En toch gebeurde het. Mijn opvolger Taco van den Honert werd bij Amsterdam met nagenoeg dezelfde groep twee keer kampioen. Dat heeft me aan het denken gezet. Taco gaf de spelers veel verantwoordelijkheid, dat deed ik ook, maar wel op mijn manier.

'Ik realiseerde me dat ik mijn spelers echte vrijheid moest bieden. Het toezeggen en niet uitvoeren, maakt je ongeloofwaardig. Ik wisselde in dat seizoen bij Amsterdam te vaak van systeem. Billy Bakker was nog een jong ventje toen hij tegen me zei: als je kiest voor een bepaalde werkwijze, zou ik hem langer vasthouden. Ik dacht: jij gaat ver komen! Het was een wijze les.'

 

facebook twitter